Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Ցուցահանդեսի կատալոգ — Էդուարդ Իսաբեկյան (Առաջաբանը՝ Ռ.Դրամբյանի)

Posted on Սպտ 25, 2015 in Uncategorized

Եթե ելնենք տարիների սովորական հաշվումից, այդ կարծես թե մոտիկ ժամանակներս էր…
Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին ամիսներն էին: Շատերի բանակ գնալու հետևանքով Հայաստանի նկարիչների շարքերը նոսրանում էին: Սակայն միևնույն ժամանակ այդ նվազումը համալրվում էր նոր ուժերով: Նրանցից մեկը, ում ստեղծագործական սկիզբը կապված է այդ հերոսական ժամանակի հետ, Վրաստանի գեղարվեստական ակադեմիան նոր ավարտած, դեռ տակավին երիտասարդ նկարիչ Էդվարդ Իսաբեկյանն էր:
Հիշողությանս մեջ դեռ թարմ է այն ուժեղ և արտահայտիչ տպավորությունը, որն ինձ վրա թողեց Իսաբեկյանի գործերի դիտումը Կերպարվեստագետների միությունում: Խոշոր տեմպերամենտը, թափը, իսկական գեղանկարչական զգացումն այնքան ակնառու էին և այնքան էին վկայում երիտասարդ նկարչի անվիճելի շնորհքը, որ նա անմիջապես և միաձայն ընդունվեց Կերպարվեստագետների միության անդամ:
Իսաբեկյանը մտնելով մեր մկարիչների շարքերը, դարձավ ոչ միայն մեր բոլոր ցուցահանդեսների ակտիվ մասնակիցը, այլ նաև, և այս է կարևորը, նա անմիջապես գրավեց աչքի ընկնող տեղ մեր կերպարվեստում:

Այդ ժամանակներից անցել է ընդամենը վեց տարի, բայց այժմ ինչ-որ դժվար է պատկերացնել ժամանակակից սովետահայ կերպարվեստի ցուցահանդես առանց Է.Իսաբեկյանի մասնակցության, այնքան, որ նա անհրաժեշտություն է դարձել, և նրա աշխատանքների բացակայությունը զգացվում է՝ որպես նկատելի բաց:
Է.Իսաբեկյանի մասին խոսելիս նախ և առաջ ցանկություն է ծագում նշել այն, ինչ ամենահատկանշականն է նկարչի համար.դա նրա արվեստի ռոմանտիկական հակումն է: Նկարիչը ձգտում է ոչ թե ինչ-որ սովորականի, առօրեականի, այն նա ձգտում է տոնականի, հերոսականի: Իհարկե, սխալ կլիներ հերոսականի ձգտումը բացատրել նրանով, որ Իսաբեկյանի գեղարվեստական գործունեությունը սկսվեց պատերազմի օրերին: Բայց որ պատերազմն առատ նյութ տվեց Իսաբեկյանի գեղարվեստական մղումներին՝ անվիճելի է, ինչպես անվիճելի է և այն, որ պատերազմի խստաշունչ հերոիկան չափազանց հեռու է Իսաբեկյանի պաթետիկ և տոնական արվեստից: Այնպիսի պատկերներ, ինչպիսիք են «Քաղաքի գրավումը», «Հեծելազորի գրոհը դեպի Ռոստով», «Դրոշների հանձնումը հայկական դիվիզիային», իհարկե չունեն ոչ մի փաստկան նշանակություն: Ինքը՝ նկարիչը, հետագայում մեկնելով ռազմաճակատ, սեփական աչքերով տեսնելով պատերազմական դրությունը և բերելով իր հետ բոլորովին այլ բնույթի մեծաքանակ ճակատային և ճակատամեձ մատիտանկարներ, խոստովանեց, որ պատերազմի պատկերումը ինչպես իր, նույնպես և մեր մյուս նկարիչների մոտ ոչ մի ընդհանուր բան չունի իրականում տեղի ունեցողի հետ: Նման խոստովանությունը բոլորովին չի խոսում այն մասին, թե Իսաբեկյանի մարտանկարները դրա պատճառով կորցնում են նշանակությունը.չէ՞ որ գեղարվեստական ճշմարտությունը չպետք է անպայմանորեն նույնանա փաստացի ճշմարտության հետ:

Ոչինչ զարմանալի չկա այն բանում, որ ունենալով նման վառ արտահայտված մղում դեպի հերոսական ռոմանտիկան, Իսաբեկյանը պետք է դիմեր պատմական թեմատիկային: Անատարակույս անցյալի, նամանավանդ Հայաստանի մռայլ անցյալի ոչ ամեն թեմա կարող էէր գտնել իր լուծումը նկարչի ստեղծագործություններում.այդ տեսակետից «Դավիթ Բեկի»-ի ընտրությունը միանգամայն հասկանալի է, քանի ո Իսաբեկյանի տոնական, լավատես արվեստի հետ կարող էր առնչվել հայ ժողովրդի ազատագրման և անկախ գոյության փորձի թեման:

Իհարկե, այս ամենակապիտալ աշխատանքում, որը մեզ բավական որոշակի կերպով ցույց է տալիս նկարչի ուժը, նրա տեխնիկական նվաճումները, ճիշտ այնպես, ինչպես Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված գործերում՝ Իսաբեկյանը դարձյալ հեռու է պատմական փաստացիությունից: Այդ տեսակետից Իսաբեկյանը բոլորովին էլ պատմական նկարիչ չէ: Բայց արդյոք մենք իրավունք ունե՞նք դրանում հանդիմանել նկարչին: Չէ՞ որ մենք չենք հանդիմանում Վերածնության նկարիչներին, որոնք կրոնական կամ պատմական թեմաները լուծել են բոլորովին այլ պլանով: Միևնույն ժամանակ տարակույսից դուրս է, որ ինչպես «Դավիթ Բեկ»-ում, այնպես էլ պատերազմական տարիների գործերում Իսաբեկյանի արվեստի պաթոսը և լավատեսությունը միանգամայն առընթեր են մեր ժամանակին: Նկարչի աշխատանքներում, հատկապես վաղ շրջանի, զգացվում էր անցյալի վարպետներով, ինչպես օրինակ Ռուբենսով, Տիեպոլոյով, Դելակրուայով տարվելը: Եվ դա հաճախ թվում էր չափազանց և վտանգավոր նկարչի հետագա աճի համար: Այսօր արդեն հաճելի է նշել, որ նման կախում ունենալը նկարչի վերջին աշխատանքներում սկսում է վերանալ, մի բան, որին մեծապես օժանդակում է այն հանգամանքը, որ Իսաբեկյանը վերջերս շատ է նկարում բնականից, կատարում է դիմանկարներ, պեյզաժներ, նատյուրմորտներ և դրա օգնությամբ մշակում է իր վերաբերմունքը դեպի վերարտադրվողը:

Որ նկարիչն ինքնուրույն ճանապարհի վրա է կանգնում, կարող են ապացույց ծառայել նրա ամենավերջին աշխատանքները՝ «Տանյան»-ն և «Վարդանանք»-ի նկարազարդումները:

Դեռևս Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Իսաբեկյանը նկարել էր իր վաղ «Տանյա»-ն: Բայց այդ ժամանակվա լուծումը նրան չէր բավարարում: Եվ նկարիչը նորից վերադարձավ նույն թեմային, սակայն նախքան որևէ նոր լուծման վրա կանգ առնելը, նա կատարեց մի շարք էսքիզներ, ձգտելով պատկերի մեջ տալ ոչ թե արտաքին էֆեկտները, այլ խորը, ներքին զգացմունքներ:

Հետաքրքրական են նաև «Վարդանանք»-ի նկարազարդումները, որտեղ հենց տեխնիկայի ընտրությունը, գունեղ, գեղանկարչական լուծումներից հրաժարվելը խոսում են նկարչի առաջ կանգնած ուրիշ, ավելի խորացված խնդիրների մասին:

Է.Իսաբեկյանը դեռևս գտնվում է իր ստեղծագործական ճանապարհի սկզբին, ինչպես կգնա նրա հետագա կազմակերպումը, մենք դեռ չգիտենք, բայց այն լրջությունն ու համառությունը, որ նա ցուցաբերում է իր վերջի աշխատանքներում, մեզ հիմք են տալիս մտածելու, որ այն շնորհքը, որով շռայլորեն օժտել է նրան բնությունը, առաջ է գնում ճիշտ և նորմալ ճանապարհով:

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով