Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Հայրենաշունչ գույների երգը

Posted on Հնս 14, 2015 in Uncategorized

Հայաստանի նկարչի տան ցուցասրահում մեկ ամսից ավելի բացված էր Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսը՝ նվիրված նրա ծննդյան 70-ամյակին:

Բազմազան են նկարչի հետաքրքրությունները: Նա հեղինակ է թեմատիկ ու ժանրային կտավների, դիմանկարների ու բնանկարների: Ցուցահանդեսում ներկայացված գործերը Իսաբեկյանի երկարամյա ստեղծագործական աշխատանքի, գեղարվեստական անխոնջ որոնումների վկայությունն էին:

Էդուարդ Իսաբեկյանը հայկական սովետական արվեստ մուտք գործեց նրա կազմավորման ու զարգացման շրջանում և շատ չանցած իրեն դրսևորեց որպես զարմանալի ինքնատիպ, խռովահույզ ու ռոմանտիկ հոգով, կյանքի հուզական ընկալմամբ օժտված նկարչի ու կրքոտ հայրենասերի… Այս բոլոր գծերը չէին կարող ուղղակիորեն չանդրադառնալ նրա ստեղծագործության վրա: Արդեն իսկ պատերազմի ժամանակ ու հետագա տարիներին նա մեծ հետաքրքրություն էր ցուցաբերում հայ ժողովրդի անցյալի, երկրի ազատության և անկախության համար մղվող պայքարի նկատմամբ: Այդ ընթացքում նկարիչը ստեղծել է հեղափոխության, Հայրենական մեծ պատերազմի հերոսների անմոռաց կերպարներ, վերակենդանացրել Հայաստանում սովետական իշխանության համար մղված պայքարի էջերը: Այնպիսի նկարներ, ինչպիսիք են «Տանյան», «Կարմիրները հայկական գյուղում», «Տասնմեկերորդ բանակի մուտքը Երևան 1921 թվականին», «Դրոշների հանձնումը 89-րդ հայկական դիվիզիային», «Առանց հայրենի օջախի» և այլն, դիտվում են խորին հուզմունքով: Նկարիչը հետագայում էլ է անդրադարձել ժողովրդի պատմությանը: Քաղաքացիական թեման կարմիր թելի պես անցնում է Իսաբեկյանի հետագա ողջ ստեղծագործության միջով: Տարիների ընթացքում հասունանում էր քաղաքացիական ինքնագիտակցումը, հղկվում նկարչի վարպետությունը, խորանում էր կտավների կերպարային շարքի սոցիալական ու հոգեբանական բովանդակությունը: Հայրենասիրական և ազատասիրական թեմայով ստեղծված այնպիսի բազմակերպարային կոմպոզիցիաներ, ինչպիսիք են, օրինակ, «Դավիթ Բեկը», «Պատասխան Հազկերտին», «Պատանի Դավիթը», «Ավարայրի ճակատամարտը», «Հաղպատի գեղջուկների ապստամբությունը 1903 թվականին», որոնք արտահայտում են նկարչի խոհերը կյանքի և բարու հաղթանակի մասին, իրենց վրա կրում են բարձր քաղաքացիության, խոր հայրենասիրության կնիքը, աչքի են ընկնում կերպարների մոնումենտալությամբ և փիլիսոփայական մեծ բովանդակությամբ: Պատահական չէ, որ նկարչի վերը նշված ստեղծագործություններն ըստ արժանվույն են մտել հայկական սովետական արվեստի գանձարանը:

Մեծ է նկարչի արվեստի ձգողական ուժը, նրա ստեղծագործության անհատական ոճը բացահայտվում է բոլոր ստեղծագործություններում, անկախ այն բանից, թե նա ինչ թեմաներով է նկարում՝ հերոսակա՞ն, թե՞ քնարաբանաստեղծական:

Նկարիչը հաճախակի է անդրադառնում իր ժամանակակիցների դիմանկարներին, այն մարդկանց, ում հետ նա հաճախ է շփվել ու զրուցել, ում հետ կիսել է իր ուրախություններն ու վշտերը, ովքեր մեծ հետք են թողել նկարչի սրտում: Հիմնականում դրանք փիլիսոփայառոմանտիկական բովանդակությամբ դիմանկարներ են, որոնք ներթափանցված են քնարական նուրբ զգացումով: Այդպիսիք են Դ.Դեմիրճյանի, Ա.Բակունցի, Հր.Քոչարի, Հ.Մաթևոսյանի, Կ.Գամսախուրդիայի  դիմանկարները: Դրանցում տրված են պատկերվող մարդկանց խոր բնութագրերը, արտահայտված են յուրաքանչյուրի անհատական առանձնահատկությունները: Նկարիչը ձգտում է թափանցել նրանցից յուրաքանչյուրի հոգեկան աշխարհը, և միևնույն ժամանակ զգացվում է հեղինակի առանձնահատուկ վերաբերմունքը տարբեր մտածելակերպ ունեցող, իրենց օժտվածությամբ ու հակումներով այդքան տարբեր մարդկանց նկատմամբ:

Է.Իսաբեկյանի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է գրավում բնանկարը: Նկարիչը հաճախ է շրջագայում հայրենի երկրում ժամերով հմայվում բնության տարբեր տեսարաններով, ուսումնասիրում հայկական գյուղի կենցաղը, նրբորեն ընկալում հայրենի բնապատկերի ինքնատիպությունն ու գեղեցկությունը: Այնպիսի բնանկարներում, ինչպիսիք են «Խնձորեսկ», «Բակ Աշտարակում», «Տաթև», «Եղեգնաձոր», «Խնձորենիներն աշնանը», «Կոլտնտեսային այգին», զգացվում է նկարչի սուր դիտողականությունը, զուգակցված բնության ճշմարտացի ու բանաստեղծական պատկերման հետ, քնքուշ ու բանաստեղծական սերը հայրենիքի նկատմամբ:

Ցուցահանդեսում ներկայացված էին բազմաթիվ գծանկարային, ջրաներկ գործեր, դիմանկարներ: Հատկապես պետք է նշել Դ.Դեմիրճյանի  «Վարդանանք» պատմավեպի նկարազարդումները: Նկարիչը մեծ վարպետությամբ ու ռեալիզմով է կարողացել ստեղծել Ավարայրի ճակատամարտի հերոսների անկրկնելի կերպարները, արտահայտել հայ ժողովրդի էպիկական հզորությունն ու դյուցազնական ոգին, կամքի ուժն ահեղ թշնամուն հաղթելու, իր հայրենիքը, մշակույթն ու լեզուն պաշտպանելու համար մղվող պայքարում:

Գերմանացի մեծ կոմպոզիտոր Ռ.Շումանը մի առիթով ասել է.«Նկարչի կոչումն է լուսավորել մարդկային հոգու խորքերը»: Կարծում ենք, որ Է.Իսաբեկյանի ցուցահանդես այցելած ամեն ոք այն կհիշի երկար ժամանակ և այնտեղից դուրս կգա մաքրված ու հոգեպես հարստացած, իր հետ տանելով նկարչի լուսավոր ու բոցաշունչ կերպարները:

 

Հասմիկ Սոսոյան

«Ավանգարդ» 16.08.1985թ․

 

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով