Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Էդուարդ Իսաբեկյան 1914-2007. Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում․ 1980-2000, կտավ, յուղաներկ, 301×401, Էդուարդ Իսաբեկյան Ցուցասրահ

Posted on Օգս 3, 1980 in Գեղանկար՝ 1980-2000, Մշտական ցուցադրություն, Նվիրատվություն

 

Էդուարդ Իսաբեկյան 1914-2007. Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում․ 1980-2000, կտավ, յուղաներկ, 301×401, Էդուարդ Իսաբեկյան Ցուցասրահ

https://hy.wikipedia.org/wiki/Իգդիրի_երևելիները._Թաղում_Իգդիրում_(կտավ)

https://izi.travel/ru/9afd-igdiri-erewelinere-t-aghowm-igdirowm-1970-2000-kt-yowgh-301×401-eits/hy

23.11.1986 Պարապ չեմ: Սպասում եմ պադրամնիկի, որ «Թաղումը» սկսեմ:
31.12.1986Ինչ կլինի վաղը, մյուս օրը և հետո… ոչնչով ինձ չի հետաքրքրում: Կտավը ձգված է և գրունտը վերջացնում եմ: Ուրեմն, բացի Մեքսիկայի գլխացավանքից, նկարելու եմ Իգդիրի քաղաքացիներին:
*** Ափսոս, որ չհասցրեցի սկսել… շատ ափսոս: Բայց նկարելու եմ` Իգդիր քաղաքի քաղաքացիք… ահավոր զբաղմունք…
Ո՞վ է Իսաբեկը, Վլասը, Խաչատուր աղան… Ոչ մի նյութ չունեմ… պիտի ճարել ֆոտո նկարներ, եթե մնացած կա… Չեմ ուզում «հնարել»… ամեն ինչ չի կարելի հնարել… եթե իրենք եղել են… Իսաբե՜կ… դե հնարի…
Կտավը` 4×3 վրա արդեն կա: Օ՜, օգնիր, սիրելիդ իմ Իգդիր, որ նկարեմ: Օգնիր, սիրելի՛ս… Շատ եմ խնդրում… Հենց միայն նրա համար, որ վերջացրի, գրեցի քո պատմությունը… Թող անվարժ, անշնորհք, բայց գրեցի… Հոգիս մեջն է… Եվ եթե մի բան գտնես մեջը քեզ չսազող, վիրավորական, ասա՛: Երկու տարի… տանջվել եմ հաստատ: Թե ինչ ստացվեց… երևի դու կիմանաս: Ոչ ոք չի կարող դատել ինձ գրածիս համար, գուցե Տեր Մեսրոպը ասեր մի բան:
07.01.1987 Կտավը ձգված է, գրունտած, պատրաստ… Դե՛, «սինյորե պրոֆեսոր»… պարզապես վախենում եմ սկսել, ինչպես միշտ, նոր կտավի առաջ դառնում եմ զարմանալի անօգնական:
14.02.1987 Իսկ ամենից ավելի ուզում եմ «Իգդիրը»` «Եփրեմի հոգեհանգիստը» սկսել… և եթե մի մանեկեն ունենայի, հարցը լուծված կլիներ «բարձր մակարդակով»:
*** Նոր էսքիզ արեցի «Իգդիրի» համար: Ահավոր դժվար բան է լինելու, քանի որ ոչինչ սյուժետային չունի, «բռնելու» տեղ չունի և միակ փրկությունը «ինչը» չի, «ինչպեսն» է:
1987, ապրիլ. Կտավը ցցված է առաջս, իսկ ես չգիտեմ` ինչ անեմ «իր գլխին»… իգդիրեց՞իք, թե՞…
26.01.1988 «Իգդիրեցիները» չեմ կարողանում սկսել: Էսօր Արամոն էր հարցնում` ինչու չես նկարում, ասեցի` վախենում եմ…Ավելի ճիշտ չեմ գտել կոմպոզիցիան, լրիվ չեմ պատկերացնում ինչ լինելը…
05.01.1990 Սկսեցի «Իգդիրցիները»…(նկարը): Դու օգնիր քո ծառային, սիրելիդ իմ Իգդիր… (համարյա առանց էսքիզի, վերջնական էսքիզի):
*** Էսքիզներ արել եմ՝ մի 10-15…
06.01.1990 Ամբողջ աշխարհը լուսանկարներից է նկար շինում, իսկ ես հորս, հորեղբորս չեմ կարողանում նմանացնել լուսանկարից…
Վաղը ավելի համբերատար լինեմ, գուցե ստացվի…
08.01.1990 Շոգերին ռադիատորներին ձեռք տալ չի լինում, իսկ 2-րդ օրն է`սառած են: Իսկ ես նոր սկսել էի նկարել: Ցուրտ է, նկարել չի լինում:
Առավոտյան կշարունակեմ կտավը, եթե չտաքացնեն էլ: Ումից ի՜նչ սպասես:
11.01.1990 Նկարը դասավորում եմ: Հիմա ազատ եմ: Հունվարյան արձակուրդ: Լողավազանն էլ է փակված: Ես եմ ու նկարը:
09.03.1990  Նկարում եմ: Ձախ կողմից զանգակատուն տնկեցի… կարծես սազում է… Հետո կերևա սազում է, թե ոչ:
08.03.1991 Էսօր «Իգդիրի» կենտրոնի լուծումը գտա: Եվ շատ հետաքրքիր: Մնացածը «նկարելու բան» է, ինչպես մենք ենք ասում… Իսկ ով են «մենք»-ը, Աստված գիտի: Հալա որ ես եմ այդ «մենք»-ը:
*** Եվ ճիշտ է իմ սիրելի Դելակրուան, որ պիտի «զոհես» արդեն «գտածը», որ գտնես էն, ինչ պետք է:
*** Հիմա հանգիստ եմ: (Ես ուրիշ «հանգամանքներով» էի բացատրում տրամադրությանս անկումը: Պարզվեց, որ «կենտրոնն» էր պատճառը:)
05.04.1991 Ուրբաթ: Նկարը դասավորվում է: Շատ է խանգարում լուսանկարների միօրինակ(անֆաս)ությունը: (Դե առանց խանգարելու ոչինչ չի լինում ինձ համար): Ավելացրի հրեշտակներ վերևում, «չեն խանգարում»: Մի խոսքով, նկարը պիտի նկարվի հանուն իմ անուշիկ Իգդիրի:
13.04.1991 Շաբաթ: Էսօր արածս ջնջեցի: Անհաշիվ գլուխներ են և դասավորել չի լինում:
18.04.1991 Էսօր էլ բան չէր ստացվում… հոգնած էլ չեմ, որ պատճառ բռնեմ: Երևի էդ անտեր լուսանկարներն են զզվեցնում, հաստատ:
20.04.1991  Դժվար է գնում «Իգդիրը»… ավելի, քան գրելը… Եվ ահա քեզ նորից ապացույց, որ այդ նկարելը մի ուրիշ տառապանք է:
15.05.1991 …Ի՜նչ հրաշք բաներ են այդ հին լուսանկարները… Ի՜նչ ասեմ Ավետիս հորեղբոր լուսանկարին նայելով, կամ իմ Հմայակ հորս, որ 20 տարեկան է երևի… կամ Գարեգինի, որի հայացքի մեջ այնքան քնքուշ թախիծ կա, հոգու այնքան ջրհոր, որ ամեն անգամ նկարելուց զսպում եմ ինձ, որ չարտասվեմ…
…Ի՜նչ ըմբոստ դեմքեր են այդ իգդիրեցի կոչվածները այդ գունաթափ լուսանկարներում… Իսկ մերս, մերս… իսկապես որ լուսավոր է…
-Հրա՜շք բան են հին լուսանկարները…
…Կկարողանա՞մ դրանց նկարել այնպես, ինչպես կան իրենք… Եթե չկարողանամ դա գտնել, այդ «Իգդիրեցիներ» նկարը իմաստ չի ունենա…
…Ինձ կարող են փրկել, օգնել միայն ու միայն իմ պաշտելի Ռեմբրանդտի աստվածները… Տո՜ւր ինձ զորություն այս նկարը ստեղծելու, ո՜վ բարձրյալ:
03.06.1991 Այս նկարի իմաստը և «տեսակը», ի սկզբանե կաշկանդող ֆոտոների բնույթն է, որոնք բոլորը ինձ են նայում, երբ պիտի նայեին և կանգնեին այնպես, ինչպես ինձ էր պետք… Տեսնենք, գլուխ կհանե՞մ արդյոք այս` սեփական ձեռքով վզիս դրած լծից…
Պետք է հիշել մեր «Վասկա» եզանը, որ լուռ համաձայնությամբ տանում էր նաև մյուս եզան` պորտաբույծ «Կարագեզի» (սև, մեծ աչքեր ուներ և կարմիր, գեղեցիկ կենդանի էր, բայց ծույլ էր) կես լծի ծանրությունը (հորեղբոր հարմարեցրած կաշե փոկով):
05.06.1991Պետք չի, որ ես դժգոհեմ նկարի ընթացքի համար… Մի օր լավ արդյունք է լինում, մի օր` վատ: Կարևորը, որ ունենամ իմ բարի «Վասկայի» լուռ, համբերատար «եզությունը», քաշեմ, տանեմ սայլը, որի վրա շնթռել են մի 50 իգդիրեցիներ և մի այդքան էլ «տեղ չլինելու» պատճառով «սայլում» չեն տեղավորվի: Ուրեմն, մի ճռռա, սիրելիս, թող սայլը ճռռա, ճիշտ ժողովրդի ասածով, որ «սելը չի ճռռում, սելվորն է ճռռում»… Բարի եղիր այլևս չճռռալ…
*** Բայց չէ՞ որ քո արյան մեջ էլ կա Բանավշայի` «Ճռիկենց» ցեղի արյունից… Մի կաթիլն էլ բավական կլինի, որ ճռռաս:
27.11.1991 Վատ է աչքերիս վիճակը, «Իգդիրը» չեմ նկարում…
25.01.1992 Կամաց-կամաց տեղավորում եմ հարգելի իգդիրցիներին: Էսօր Առնոյին տեղավորեցի, կարծես վատ չի տեղը: 40-ի մոտ մարդ են, ո՞նց դասավորես, որ լավ լինի…
Դե սա էլ էս տեսակ նկար է, կոմպոզիցիա չի, որ քեֆիդ ուզածով վարվես, շատ դժվար է: 40 հոգու տեղավորել եմ… 10 կան:
16.02.1992 Ամբողջ օրը նկարել եմ և համարյա թե աննշան է… Ցնդվել կարելի է էս լուսանկարների ձեռից, ոչինչ չես կարող փոխել և…
20.02.1992  Ժորան` Ղարիբջանյանի ակադեմիկոս տղան, բերեց հոր լուսանկարները: Թող ինքն էլ լինի, չէ՞ որ ծխական դպրոցում հորս` Հմայակին դաս է տվել:
25.02.1992 Ձախ անկյունի պառավին փոխեցի: Արամոն մի էտյուդ ուներ, որ շատ էր նման Նունե հորաքույրիս, դա դրեցի:
26.02.1992 Էսօր լուսավոր էր, աշխատել եմ նկարի վրա, բայց չի նկատվում, «աննկատ» օրերը ավելի շատ են, իսկ առանց դրան «նկատելի» օրեր չեն լինի:
29.02.1992  Եփրեմի ձեռքերի դիրքը փոխեցի, հիմա կապը հարևանների (Գար., Եղիս.) հետ ավելի բնական դարձավ:
01-02.03.1992 Էլի ամբողջ օրը նկարել եմ: Սկսել եմ փոխել պարոն իգդիրցիների կեցվածքները, իսկ դեմքերը մնում են «ըստ լուսանկարի»: Եվ կարծես թե նկարի նման է դառնում: Հոգեմաշ բան է, բայց պիտի արվի:
*** Այս նավթով (ավիացիոն) աշխատելը հաճելի է, երկար կարելի է աշխատել, ձեթը փառ է բռնում և վրայից աշխատելիս տակի շերտը մնում է խոնավ, բայց մի թերություն ունի, որ մի աստիճանով գույնը խամրում է (որը ձեթի դեպքում հետո է լինում) և տալիս է матовый поверхность, ոչ «փայլուն», որ հիմա հարկի չէ: Ես երկուսն էլ սիրում եմ: Տվյալ դեպքում այս «Իգդիրեցիներ» կոչված նկարին պետք է, քանի որ երկար պիտի տանջի ինձ:
08.03.1992  Էսօր աշխատեցի «վերևներում», այսինքն` ֆոնի վրա, և պատճառը շատ հասարակ էր` ցուրտ էր, չէին վառում, և բարձրանալ-իջնելը շատ հաճելի էր, տաքացնում էր:
*** Էսօր առավոտյան նորից պանիկայի մեջ էի… Այնքան բան էի տեսնում նկարի մեջ անելու, որ չգիտեի` որից սկսեմ… Դրա ճարն էլ գտա, բայց օրվա վերջում:
12.03.1992 Հիմա արդեն նկարը դժվար տեղ հասավ. փոխում եմ տեղերը պարոնայք իգդիրցիների, շուռումուռ եմ տալիս գլուխները… Քանակը չի փոխվում, բայց որակը փոխվում է` հակառակ մաթեմատիկայի հայտնի օրենքի: Եվ ապացուցում եմ, որ գումարելիների տեղերը փոխելուց գումարը փոխվում է նկարչության մեջ:
16.03.1992 Էսօր վերևները քսմսեցի: Էդ բարձրանալ-իջնելը տանջալի է ու ձանձրալի:
18.03.1992 Էս նավթով նկարելն էլ մի բան չի… Դրածդ ներկը մյուս օրը մի քանի տոն նստում է: Բայց ինչ անեմ: Երկար, շերտ շերտի վրա աշխատելու համար լավ է, կեղև չի տալիս:
19.03.1992 Էսօր աշխատել եմ բավականին, բայց… վերջում տեսա, որ երկու նստած պարոնայք` Իսաբեկը և Յորդուխանը, «լավ» չեն նստած, հեչ լավ չեն: Եվ անմիջապես հոգնեցի զզված:
*** Էլի սկսեցի փոխելու հետևից ընկել և կգնա և վերջ չի լինի:
24.03.1992 Էսօր վեր ու վար գլուխներ եմ տեղափոխել… նմանեցնելն է զահլա:
04.04.1992  Աշակերտս ինձանից վատ է նկարում ֆոտոյից, չնայած երկու աչքն էլ հրաշալի են:
09.04.1992 Աշխատեցի էսօր գունային կոմպոզիցիայի վրա:
10.04.1992 Էսօր իրիկունը մի կես ժամում ավելի արեցի, քան ամբողջ օրը… և կարող է լինել հակառակը: Դժվարը չփչացնելն է և փչացնելուն դիմանալը:
11.04.1992 Էսօր մի երկու «գլուխ» բարձրացրի, իջեցրի… և կողմնակի բաներ, աննշան օր:
24.04.1992 Իգդիրցիներն էլ լուռ սպասում են
21.08.1992 «Իգդիրեցիները» ուզում են «նկար» դառնալ, այսինքն՝ խմբադիմանկար չմնա…
Մայրիկի ջահել նկարը երևի փոխվի… փոքր տարիքը կմնա «Կենացի» մեջ…
23.08.1992  Փոխեցի մայրիկիս, կարծեմ, որ ավելի լավ է այսպես, և իր Ռուզանի հետ գրկվել է… ա՜յն աշխարհում…նկարիս մեջ… Այս նկարը իրենց ա՜յն աշխարհն է:
*** Նկարում եմ առածս «բանկա»-ով՝ բելիլայով և նավթով…
10.09.1992 Ուզում եմ փոխել նկարի ձախ կողմը, Եփրեմը նստի… Բայց կանգնած էլ վատ չի:
13.09.1992 Եփրեմի պորտրետը լավ է ստացվել և չեմ ուզում փոխել…հազիվ արել եմ: Ուրիշ է, եթե աչքերս նորմալ լինեին: Եվ կարող էր պարոն Աստվածը պատժելու ուրիշ ձև գտնել…Խղճի համար են իրեն ստեղծել և չունի:
30.09.1992  Նկարի վրա չեմ աշխատում և չգիտեմ` ինչու… Երևի թե աչքերիս պատճառով…
02.10.1992 Չեմ աշխատում նկարի վրա… աչքս չի «գրկում» նկարը…  իսկ փոքր բաները ստացվում են… Հեռվից չեմ տեսնում պարզ, որ իմանամ` որտեղ ինչ անեմ…
07.10.1992 Կարծեմ, որ ես ինձ խաբում եմ, որ աշխատում եմ… Նկարի վրա չեմ աշխատում և ինչ-որ ծռտի-մռտի բաներ… Երևի հոգնել եմ… Իսկ ճիշտ պատճառը նորից… աչքերս են: Ոչ մի հաճույք արածիցս չունեմ, քանի որ 3-4 քայլից հետո թուլանում է տեսադաշտը… Բայց որ քոռանամ էլ, պիտի վերջացնեմ նկարը: Ընդհանուր դասավորությունը կա, կան և շեշտվելու տեղերը, մնում է ուժեղ շեշտեր… դե՜…
07.11.1992 Արդեն սկսեցի աշխատել «Իգդիրի» վրա, իսկ երբ սկսվում է, կգնա: Այդպես է, ձանձրացա ջրաներկերից:
*** Օ՜, չի մնա «Իգդիրը», ինչպես գիրքը գրվեց, այնպես էլ ինքը կնկարվի: Կնկարվի, եթե քոռանամ անգամ… քոռ-քոռ էլ կնկարեմ:
09.11.1992  Աշխատում եմ նկարի վրա… և առանց մի ոգևորության: Բացատրություն չկա, այդպիսին է նկարի «բնույթը»… Լուսանկարներ, լուսանկարնե՜ր… և ես պիտի իրենց նորից կենդանացնեմ… Постараюсь! Ջանում եմ խոնարհաբար և հանուն Իգդիրի:
Այ քեզ հարց, որի գոյության մասին երբեք չէի մտածել… Չէ՞ որ կարող էի իմ այս «լույսի տկարությունը» ուրիշ, մի ասենք «այժմեական» թեմայով նկար նկարել… ասենք` մի ամբողջ շարք շնագայլեր… մի ամբողջ շարք գժված ձիեր… ոչ «անհանգիստ», այլ գժված: Եվ կամ «Տեր, դու մեզ փրկիր»…
Ես պիտի որ այդ «վեպ» կոչեցյալից հետ չվերադառնայի Իգդիրին: Բայց տես, թե ոնց է չոքել բկիս և թելադրում… Միով բանիվ, աներևույթ անձանց հետ գործ բռնելը նոսթալգիկ հիվանդություն է և անբուժելի, պիտի նկարեմ և վերջ:
…Գոնե տերը խղճա և լույս տա, որ վերջացնեմ…
30.05.1997 Տխուր օր էր այսօր: Եկավ «Փիսիկը» (Հռիփսիկը) և տարավ իր իգդիրցի վարդապետ (Նախիջևանի թեմի) պապի լուսանկարը, որ այդպես էլ չկարողացա տեղադրել նկարում (որին թուրքերը մորթել են Նախիջևանում… բայց հաջողեցրել է բավականին մեծ խումբ հայերի փախցնել Զանգեզուր):

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով