Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Այվազյան Մ. — Էդ. Իսաբեկյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդես — ամս., «Սովետական Հայաստան», Ե., հ.9, 1965

Posted on Հնս 23, 2015 in Uncategorized

Է. Իսաբեկյան. Ինքնանկար, 1944թ.

Է. Իսաբեկյան. Ինքնանկար, 1944թ.

Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի ծննդյան 50-ամյակին նվիրված նրա ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը իր գեղանկարչական և գրաֆիկական մեծաքանակ գործերով բացահայտեց անվանի արվեստագետի անցած քսանհինգամյա ստեղծագործական ուղին:
Մեր շատ ժամանակակիցների աչքերի առջև է ծնունդ առել ու աճել Իսաբեկյանի ստեղծագործությունը` յուրատեսակ ստեղծագործական կերտվածքի տեր մի արվեստագետի, որը անզուսպ է իր խառնվածքով, ուժեղ է իր հուզականությամբ և դեպի կյանքն ունեցած իր հայրենասիրական ու կրքոտ վերաբերմունքով: Նրա գործունեությունը ամենից առաջ կապված է սովետահայ կերպարվեստում թեմատիկ նկարի ստեղծման հետ, որը լայն թափ ու ծավալ ստացավ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին:
Է.Իսաբեկյանի թեմատիկ նկարներից որն էլ վերցնելու լինենք – իր հարազատ ժողովրդի պատմական անցյալը կամ արդիական կյանքը արտացոլող, ամենավաղ նկարներից մինչև վերջին նկարները («11-րդ բանակի մուտքը Երևան 1921 թվին», (1940թ.), «Տանյա», «Դավիթ Բեկ», «Խ.Աբովյանը», «Պատանի Դավիթ», «Գյուղացիների ապստամբությունը Հաղպատում», «Պատասխան Հազկերտին», «Չվերադարձան» (1965թ.))- բոլորն էլ պատմում են իր ազատությունն ու անկախությունը պաշտպանող հայ ժողովրդի հերոսական պայքարի, նրա արիության, նրա հերոսական ու անահ բնավորության մասին:
Հերոսական թեման նկարիչը մեկնաբանում է իրեն յուրահատուկ բուռն պաթոսով, գեղանկարչական-տոնալ լուծումների հակադրությամբ, կոմպոզիցիայի «բարոկկյան» կառուցումով, ինչպես «Պատասխան Հազկերտին», «Հեյ ջան սարեր, Սասնա սարեր» և այլ նկարներում: Նկարիչը նաև պատմում է ավելի հանգիստ տոնով: Այդ դեպքում գույները պայծառանում են, հնչեղությամբ դառնում թեթև, մեղմանում է կոմպոզիցիայի արագացված ռիթմը` ինչպես «Տանյա», «Պատանի Դավիթը» և այլ նկարներում: Բայց այդ չի նշանակում, թե նկարիչը ավելի նվազ կրքոտությամբ ու ավելի պակաս ակտիվությամբ է արտահայտում իր խոհերը, ապրումները և վերաբերմունքը պատկերվողի նկատմամբ: Սակայն մի շարք թեմատիկ նկարներում ցավալին մնում է այն փաստը, որ նկարիչը` ունենալով ստեղծագործական մեծ հնարավորություններ, դրանք անավարտ է թողնում, կամ էսքիզում գտնելով իր մտահղացման ճշմարիտ արտացոլումը` օգտագործում է այն անհետևողական` սահմանափակվելով ավելի մակերեսային լուծմամբ:
Որպես օրինակ կարելի է բերել ցուցահանդեսի հիանալի աշխատանքերից մեկի` «Չվերադարձան: 1945թ» նկարի էսքիզը: Այստեղ նկարիչը կարողացել է գտնել իրեն յուրահատուկ լիրիկա-դրամատիկական մոտիվը, որով նա շատ ճշմարտացիորեն դրսևորել է իր խոհերն ու ապրումները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերի նկատմամբ: Էսքիզում տան շեմին լակոնիկ պատկերված են երկու կին (ծեր և երիտասարդ).նրանք անհույս սպասում են նրանց, որոնք իրենց կյանքն են զոհել ուրիշների երջանկության համար: Նրանց շուրջը փռվել է լեռնաստանի գեղատեսիլ բնությունը: Նրա հանգած նուրբ գույները ասես «երգում են» թախծոտ ու վեհապանծ մի երգ զոհված հերոսների մասին:
«Չվերադարձան: 1945թ» նկարը, որ ստեղծվել է այս տարի, իր գեղանկարչական-հուզական ներդաշնակությամբ հեռու է էսքիզից: Եվ պետք է ասել, նկարը դրանից չի շահել:
Է.Իսաբեկյանը շատ է աշխատում դիմանկարի ժանրում: Դրանք մեծ մասամբ իր ժամանակակիցների, մերձավոր մարդկանց մտերիմ կերպարներ են` կատարված ջերմորեն (նկարչի մոր գեղանկարչական դիմանկարները, «Լճափին: Մհերը և Արամիկը», նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի, ակադեմիկոս Գամսախուրդիայի, նկարիչ Վ.Այվազյանի և ուրիշների գրաֆիկական դիմանկարները): Առանձնապես հոգեբանական ու դրամատիկական են հիվանդ Արփենիկին պատկերող գծանկարները:
Վերջին տարիներս  Է.Իսաբեկյանը փորձում է ընդլայնել իր դիմանկարային արվեստի շրջանակները, ստեղծել իր ժամանակակիցների ավելի խոշոր ընդգրկման բնավորություններ, ինչպես տեսնում ենք Ավ.Իսահակյանի, Դ.Դեմիրճյանի, Ա.Բակունցի, «Բյուրականի ծերունին ու Արտավազդիկ տաճարը», «Ծերունու առավոտը» և այլ դիմանկարներում, ուր ընդգծելով նկարվածների անհատական բնավորությունները, հաղորդում է նաև իր խոհերը կյանքի, մարդու ճակատագրի մասին:
Է.Իսաբեկյանի բնանկարային կտավներում հայրենի բնության կերպարը հաղորդվում է մերթ հանգիստ, մերթ հուզական: Դրանցում նկարիչը արտացոլում է բնության տեսանելի գեղեցկությունը («Գարունը Աշտարակում»): Բնության կերպարը երբեմն միաձուլվում է այն կերտվածքի հետ, որ ստեղծվել է մարդու ստեղծագործական հանճարով և կազմում է միասնական մի ներդաշնակություն («Տաթևի վանքը» և այլն): Նկարիչը սիրում է ընդգծել բնության տարերային ուժը, որ արտացոլված է արևի թեժ ճառագայթներով լուսավորված ամրակազմ լեռների կերպարներում, լեռներ, որ մեր հայրենի երկրի հավերժական գեղեցկությունն են կազմում: Հանգիստ է «շնչում» բնությունը «Ակվեդուկի մոտ» բնանկարում, որ աչքի է ընկնում իր գեղանկարչական ամբողջական կատարումով: Բայց Իսաբեկյանն ունի նաև բնանկարներ, որտեղ նրա անզուսպ խառնվածքը ավիրում է կերպարի գեղանկարչական պլստիկական ամբողջականությունը և խախտում նրա ներքին տրամաբանությունը, ինչպես դա ակնհայտորեն երևում է «Հորովել», «Լեռնային վար» և այլ բնանկարներում: Շատ լավ են բնանկարային մի շարք ոչ մեծ էտյուդներ:
Իսաբեկյանը վաղուց է աշխատում գրքի նկարազարդման ասպարեզում: Առանձնապես հայտնի են Դ.Դեմիրճյանի «Վարդանանք» և Ս.Խանզադյանի «Մխիթար Սպարապետ» պատմավեպերի նրա նկարազարդումները, որ ներկայացված էին ցուցահանդեսում:

Պատասխան Հազկերտին. 1947, կտավ, յուղաներկ, 350×450 (ԸՍ)

Պատասխան Հազկերտին. 1947, կտավ, յուղաներկ, 350×450 (ԸՍ)

Ցուցահանդեսում ներկայացված էին նաև բազմաթիվ գծանկարներ, ուրվագծեր` կատարված ջրաներկով, պաստելով, տուշով, գունավոր ու սև մատիտներով: Դրանք կենցաղային տեսլիների, մարդկային ֆիգուրների կենդանի դիտումներ են` պատկերված շարժման մեջ: Չէ՞ որ շարժումը կենսականության արտահայտության հիմնական միջոցներից մեկն է, որ պատկերում է նկարիչը: Նա միշտ էլ դիմում է այդ խնդրի լուծմանը, անվերջ ուսումնասիրելով մարդկային մարմնի շարժումը, նրա պլաստիկան կյանքում և արվեստանոցում («Վարժություններ արվեստանոցում» և այլն):
Իսաբեկյանը լի է ամբողջ եռանդով: Ցանկանանք նրան հետագա բեղմնավոր գործունեուություն և ստեղծագործական նոր խոյանքներ:

Մ. Այվազյան

 

 

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով