Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Հովհաննես Թումանյան… օրագրերից

Posted on Նյմ 27, 2019 in Գրականություն

23.03.1938 Հ.Թումանյանի ծննդյան 70-ամյակն էր երեկ և ոչ մի «աղմուկ»:
…Թումանյանը իսկական հայի տիպն է, օբրազը: Թումանյանը` դա ինքը իմ իմաստուն ժողովուրդն է, բլբուլի լեզու առած երգում է, լացում մեր դարդերի մասին: 
…Գիտցածս բոլոր պոետներից Թումանյանը ավելի ինտերնացիոնալիստ է և հումանիստ և դրա համար էլ մեծ է, ասածս կարող եմ ապացուցել և կստորագրեմ:

31.05.1978 Նորից կարդացի Թումանյանի հոդվածները. հրաշք պարզություն, և նորից նույն միտքը, որ իսկական խելոքը չի կարող անհասկանալի, «բարդ» լինել:

30.04.1988 Ոչ մի հողածին, սկսած Հոմերոսից, վերջացրած վաղը ծնվող բանաստեղծը, գիտնականը, փիլիսոփան, երաժիշտը, նկարիչը և հողագործը, հաց շինողը չեն հասկացել գոյի իմաստը մարդու, ինչպես հասկացել էր զարմանալի լոռեցին, մեծն մեծերից Հովհաննեսը, «հանճարեղ լոռեցին»: Նա ամեն Աստծո օրը ծնունդ է համարել, զարմացել արևածագին, երեկոյան հրավիրել իր տուն Սայաթ-Նովային, Խայամին, բոլոր շահնշահներից ամենաարժանավորին, նստեցրել բոլորին փինաչի Հասանի կողքին և թասը բարձրացնելով ասել է. «Եթե քեզ չեն հրավիրել հյուրասիրության, ինքդ քեզ հյուրասիրի և երբեք մի հետաձգի վաղվան, քանի որ վաղը նորից արևածագ է լինելու, իսկ երեկոյան կգան Սայաթ-Նովան, Խայամը, Գյոթեն, Ռեմբրանդտը և Չարենցը Նավզիկեի հետ…
…Իսկ եթե ոչ ոք չգա…խմիր Վեքիլի Գևորգի հետ և լսիր նրա «հանցավոր» հեքիաթները և նայիր ծաղկած փշատենիներին, ռունգերդ բաց և թող Ալագյազից իջնող զովը լցվի թոքերդ, աչքերդ փակիր և լսիր Քասախի շարականները և լուսնյակի հետ իջիր գետափ, հավաքիր փեշդ բերած արծաթները, որ վաղը…դիմավորես արևածագը…»:
…Տեր Աստված, տուր հայ ժողովրդին նորից Թումանյան և նա նորից կապրի ողջ 21-րդ դարը և 22-երորդն էլ հետը:
…Ախար, շա՜տ ենք որբ…գնացին բոլոր մեծերը, մնացինք մենք…մենք էլ ոչ մեծացանք, ոչ փոքր մնացինք, այսինքն՝ ոչ մեծ ենք, ոչ փոքր…Եվ մի ամբողջ սերունդ, մեկը մյուսից լավ…և «սերունդ» ասելով ես բոլորովին էլ նկատի չունեմ իմ շուրջ եղած սերնդակից նկարիչներին, ոչ ոքի: Ես նկատի ունեմ իմ սերնդակից և իմ ընկերներին՝ Սերոյին, Համոյին, Հրաչիկին, Վահագնին և… արդեն «դասական» դարձած Պարույրին, Շիրազին… Երևի մեռնել է պետք… Չէ՛, պետք չի մեռնել նկարչին, ո՞վ գիտի, թե ի՜նչ կարող է նա վաղը տեսնել, որ դեռ ոչ ոք չի տեսել:

28.10.2001 Թումանյանը… ինչե՜ր չէր անի, գրի… Ամեն ինչ իրեն հասու էր` չորս տողից սկսած, մինչև պոեմն ու հեքիաթը: Եվ մտքերը խոր և անտակ, ամեն գրածի մեջ… Ես հիմա, եթե Սուրեն Քոչարյան եմ լսում կամ ուրիշներին` Սոսին թեկուզ… լալիս եմ, լալիս եմ ցավից ու ափսոսանքից, որ հեռացավ շուտ, ամեն բան կիսատ թողած, չգրած, չասած… Դրամատուրգ էր հոգով և պիտի դեռ գրեր, եթե ծերանար… չծերացավ:
Օ՜, ի՜նչ դրամաներ էին լինելու, ի՜նչ դիալոգներ… և բոլորի վիշտն առած տարավ… թեթևացնելով բոլորին: Սուրբ էր, Հիսուսից ավելի… և իմաստուն իր ժամանակի բոլոր իմաստուններից… Ապրի իմ պաշտելի Եղիշեն, որ հասկացել էր, որ գիտեր, թե ինչ էր Թումանյանը…

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով