Էդ.Իսաբեկյան 1914-2007. Մուշեղ Մամիկոնյանի «պատվիրանները»… 30.01.2002

Posted on Փտր 23, 2018 in Գրականություն

*** Մուշեղ Մամիկոնյանը ինչ-որ ասել է 73 տարի առաջ, միտս եմ պահել և դարձել է սովորություն մինչև այսօր: Եվ ասել է. «Երբեք գինի խմելուց հետո ջուր մի խմիր»: Չեմ խմել, և ճշմարտություն է:
*** Ասել է, որ մի անգամվա լավ խմելուց հետո 15 օր է հարկավոր սպիրտի ազդեցությունը մաքրվելու… Այդպես էլ արել եմ, և իսկապես խմելուց հետո 15 օր ցանկություն չի եղել խմելու (հետո խախտել եմ):
*** Ասում էր. «Մի՛ ծխիր մինչև 30 տարեկան դառնալդ, քանի որ երիտասարդի օրգանիզմը մինչև 28-29 տարեկանը աճում է, մի՛ խանգարիր»: Չեմ ծխել մինչև 40 տարեկանս:
*** Ասել է. «Կռվի ժամանակ երբեք առաջինը չխփես քեզ հետ վիճողին, թող նա խփի և ցավ զգա… և դու կշահես կռիվը»: Այդպես եմ արել:
*** Ասում էր. «Եթե օրգանիզմդ մի բան տհաճ է ընդունում՝ խմել, ուտել, քնել և այլն, հակառակը մի՛ արա»: Ճշմարիտ է, այդպես եմ վարվել:
*** Ասել է. «Կեր, եթե քաղց չես զգում» (հակառակը բերում է изжога-ի և ստամոքսի վատ աշխատանքի): Ճշմարիտ է… ավելորդ ճարպը պետք չի օրգանիզմին:
*** Ասում էր. «Եթե հնարավորություն լինի, ամեն առավոտ մի բաժակ հում կաթ խմի»… Ափսոս, որ չեղավ այդ հնարավորությունը: Իսկ ահա ֆրոնտում կաթ շատ կար Կուրսկում և խմում էի շատ և ոչինչ չեղավ:
«Կաթը,-ասում էր,- երիկամները մաքրում է շլակից, քարերից (այդպես արել եմ, միշտ էլ հնարավոր է եղել), իսկ գիշերը չի կարելի, մածուն կեր»:
*** Ասում էր. «Աշխատիր ժամը 10-ին երեկոյան քնել: Օրգանիզմը հանգստանում է մինչև ժամը 5-ը»: Այդպես եմ անում, բայց հաճախ չի ստացվել: «Եթե անգամ քունդ չտանի, կհանգստանա օրգանիզմդ»: Ճշմարիտ է, գյուղացին ժամը 6-ին ոտի վրա է:
*** Եվ այդ բոլորը ասում էր տեղին և ոչ անհարկի, ոչ տեղին (ոչ տեղին ասածը լսողի հիշողության մեջ չի մնում, ճշմարիտ է):
*** Եվ այդպես, էլի մի 10-15 «պատվիրաններ», որոնք եթե հիշեմ, կգրեմ:
*** Ասում էր. «Ճաշից հետո անմիջապես ջուր մի խմիր, մարսողությունը երկարում է: Մի ժամից, երկու ժամից հետո կարելի է» (եթե չես ուզում փորդ ուռչի և շնչառությունդ դժվարանա):
*** Եվ այս բոլորը լսել էր երևի իր գյուղացի շատախցի տատերից, պապերից:
*** Ասում էր. «Միակ բանը, որ մարդու հոգին պայծառ է պահում մշտապես, դա սերն է: Սիրիր շատ և միշտ, անգամ ծանոթ չլինելով»…
*** Ասում էր. «Երբեք չնախանձես ուրիշին, քո անշնորհքության պատճառը ուրիշը չէ, դու ես, և աշխատիր, ցանկացիր լավը լինել ուրիշից» (նախանձը ընդունակ է թունավորել օրգանիզմը): Երբեք ոչ ոքի չեմ նախանձել, ինձ եմ մեղադրել:
*** Եվ իսկապես, ավելի գարշելի զգացողություն չկա մարդու մեջ, նախանձից բացի: Չարությունը ինքն է ծնում:
*** Ասում էր. «Եթե լավություն ես արել մեկին, երբեք մի հիշեցնի նրան, եթե չես ուզում ավելորդ թշնամի ունենալ» (Ատրպետի «Տժվժիկը» քեզ օրինակ, հանճարեղ գործ է):
Չէ՞ որ ժողովուրդն էլ ասում է՝ լավություն արա, ջուրը տանի…
*** Ասում էր. «Ընկերոջդ տալուց քեզ ես տալիս» (ճշմարիտ ընկերը կվերադարձնի):
*** Եվ սիրո մասին խոսում էր, իսկ ահա կանանց մասին չէր խոսում… Եվ ամուսնացավ ինքը 40 անց… Եվ երեխա չունեցավ կարծեմ…
*** Հետո, հետագայում, ամեն Նոր տարվա օրը ինձ զանգում էր, մինչև… մահը… Մի Նոր տարի չզանգեց, իմացա, որ չկա:
Մուշեղը՝ ի ծնե մանկավարժ էր…    

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով